Thanh lý tài sản của doanh nghiệp chế xuất
2026/02/09
- Pham Thi Thuy Trang
Trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp chế xuất (sau đây gọi là “EPE”), việc tài sản cố định (TSCĐ) bị xuống cấp, hư hỏng hoặc lỗi thời dẫn đến không thể tiếp tục sử dụng là điều khó tránh khỏi, và nhu cầu thanh lý/ bán tài sản cố định thường xuyên phát sinh.
Tuy nhiên, việc bán TSCĐ chịu sự điều chỉnh của nhiều quy định pháp luật, do đó doanh nghiệp cần thực hiện đúng quy trình và tuân thủ pháp luật. Bài viết này sẽ trình bày các điều kiện và quy trình bán tài sản cố định của doanh nghiệp chế xuất theo quy định thuế hiện hành và các văn bản pháp luật liên quan.
1. Điều kiện thanh lý tài sản:
Căn cứ theo Điểm c Khoản 4 Thông tư 04/2007/TT-BTM (nay là Bộ Công Thương), các điều kiện thanh lý tài sản bao gồm:
・Hết thời gian khấu hao;
・Bị hư hỏng;
・Để thu hẹp quy mô sản xuất hoặc thay đổi mục tiêu hoạt động;
・Để thay thế máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển mới.
2. Hồ sơ thanh lý tài sản:
・Công văn xin thanh lý nộp cho cơ quan Hải quan quản lý DNCX;
・Hợp đồng mua bán;
・Tờ khai nhập khẩu (nếu tài sản nhập khẩu);
・Bảng trích khấu hao (nếu có);
・Biên bản giám định bị hư hỏng (nếu có);
・Biên bản họp Hội đồng thanh lý, biên bản kiểm kê và đánh giá lại tài sản;
・Quyết định thanh lý tài sản.
Trường hợp tài sản được miễn thuế nhập khẩu, hồ sơ cần kèm theo xác nhận của cơ quan Hải quan về việc thanh lý tài sản miễn thuế.
3. Các hình thức thanh lý tài sản:
3.1. Thanh lý tài sản xuất khẩu ra nước ngoài:
a. Trường hợp tài sản được nhập khẩu áp dụng chính sách thuế, chính sách quản lý hàng hóa dành cho DNCX:
・Làm thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng, kê khai theo quy định nhưng không phải nộp thuế theo Điểm b khoản 2 Điều 21 Thông tư 38/2015/TT-BTC hướng dẫn quy định tại Khoản 5 Điều 25 Nghị định 08/2015/NĐ-CP;
・Mở tờ khai theo loại hình B13 – Xuất khẩu hàng đã nhập khẩu:
・Không chịu thuế xuất khẩu theo Khoản 2 Điều 12 Nghị định 134/2016/NĐ-CP;
・Không chịu thuế GTGT theo Điều 4 Nghị định 181/2025/ND-CP.
b. Trường hợp tài sản được mua nội địa (không làm thủ tục hải quan nhập khẩu):
・Thực hiện thủ tục xuất khẩu bình thường, khai báo hải quan xuất khẩu.
・Nộp các loại thuế liên quan (thuế xuất khẩu,…) khi xuất khẩu tài sản thanh lý ra nước ngoài.
3.2. Thanh lý tài sản cố định vào thị trường nội địa Việt Nam
3.2.1. Trường hợp tài sản được nhập khẩu áp dụng chính sách thuế, chính sách quản lý hàng hóa dành cho DNCX:
Trường hợp tài sản cố định khi nhập khẩu đã được áp dụng chính sách ưu đãi thuế và chính sách quản lý hàng hóa dành cho doanh nghiệp chế xuất (EPE), nếu thực hiện thanh lý (bán) tài sản cố định này vào thị trường nội địa Việt Nam, thì có thể lựa chọn thực hiện theo một trong hai thủ tục quy định tại Điều 79 hoặc Điều 86 của Thông tư số 38/2015/TT-BTC.
a. Trường hợp lựa chọn thực hiện theo thủ tục quy định tại Điều 79 của Thông tư số 38/2015/TT-BTC thì cần thực hiện các thủ tục sau:
・DNCX làm thủ tục thay đổi mục đích sử dụng
・DNCX xuất hóa đơn dành cho khu phi thuế quan, trên hóa đơn ghi rõ “Dành cho tổ chức, cá nhân trong khu phi thuế quan”
・Mở tờ khai theo loại hình A42 – Chuyển tiêu thụ nội địa khác
・DNCX thực hiện kê khai thuế giá trị gia tăng theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu và thực hiện kê khai nộp thuế chậm nhất là ngày thứ 10 kẻ từ ngày phát sinh nghĩa vụ thuế.
b. Trường hợp làm theo Điều 86 Thông tư số 38/2015/TT-BTC thì cần thực hiện các thủ tục sau:
・DNCX không cần làm thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng;
・DNCX xuất hóa đơn dành cho khu phi thuế quan, trên hóa đơn ghi rõ “Dành cho tổ chức, cá nhân trong khu phi thuế quan”
・DNCX mở tờ khai xuất khẩu theo loại hình B13 – Xuất khẩu hàng hóa đã nhập khẩu, theo Công văn số 1478/TCHQ-GSQL;
・DN nội địa mở tờ khai nhập khẩu theo loại hình A12- Nhập kinh doanh sản xuất, và có nghĩa vụ kê khai, nộp thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng cũng như các loại thuế liên quan khác (nếu có) dựa theo giá trị giao dịch thực tế.
3.2.2 Trường hợp Tài sản được mua từ nội địa (không làm thủ tục hải quan nhập khẩu):
Theo Công văn số 4067/2022/CHQ-TXNK ngày 29/09/2022 của Tổng cục Hải quan:
“Đối với hàng hóa, thiết bị được mua từ nội địa (không làm thủ tục hải quan) hoặc hàng hóa có nguồn gốc nhập khẩu nhưng đã thực hiện đầy đủ chính sách thuế, chính sách quản lý hàng hóa nhập khẩu theo quy định như hàng hóa nhập khẩu không hưởng chế độ, chính sách áp dụng đối với DNCX tại thời điểm đăng ký tờ khai ban đầu: Khi mua bán, thanh lý hàng hóa này với doanh nghiệp nội địa, DNCX không phải làm thủ tục hải quan.”
Như vậy, trong trường hợp doanh nghiệp EPE thanh lý tài sản cố định đã mua trong nước vào thị trường nội địa Việt Nam, doanh nghiệp EPE không cần thực hiện thủ tục hải quan, nhưng phải kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) theo phương pháp trực tiếp trong vòng 10 ngày kể từ ngày phát sinh nghĩa vụ thuế.
4. Trị giá tính thuế
Theo Khoản 9 Điều 1 Thông tư 60/2019/TT-BTC, trường hợp hàng hóa nhập khẩu đã sử dụng tại Việt Nam có thay đổi mục đích sử dụng để bán, trị giá hải quan là trị giá khai báo được xác định trên cơ sở giá thực tế bán. Trường hợp cơ quan hải quan có căn cứ xác định trị giá khai báo không phù hợp thì xác định trị giá hải quan theo phương pháp xác định trị giá phù hợp với thực tế hàng hóa đó.
Kết luận:
Việc thanh lý tài sản của doanh nghiệp chế xuất cần tuân thủ chặt chẽ các quy định về chuyển mục đích sử dụng và kê khai thuế. DNCX phải xác định đúng nguồn gốc tài sản (nhập khẩu hay nội địa) để áp dụng chính xác loại hình hải quan, mức thuế nhập khẩu, thuế GTGT và hình thức khai thuế phù hợp đối với từng trường hợp.
Việc thực hiện đúng và đầy đủ các thủ tục này không chỉ giúp tránh rủi ro về thuế, mà còn đảm bảo tính minh bạch trong quản lý tài sản cố định và hồ sơ hải quan.Trong trường hợp cần thiết, doanh nghiệp nên trao đổi trực tiếp với cơ quan hải quan có thẩm quyền để nhận được hướng dẫn chính thức.
